Vì sao chiều của quan hệ ngũ hành quan trọng trong làm ăn?
Trong ngũ hành, quan hệ tương sinh có chiều: Mộc sinh Hoả nghĩa là Mộc cho đi và Hoả nhận về. Với hôn nhân, người ta thường chỉ quan tâm hai người có tương sinh hay không. Với làm ăn, ai sinh ai lại là câu hỏi chính.
Cách diễn giải phổ biến: người có hành sinh cho hành của đối tác được xem là người hỗ trợ, phù hợp vai trò góp vốn hoặc hậu thuẫn phía sau. Người nhận sinh được xem là người hưởng lợi trực tiếp, phù hợp vai trò đứng tên và điều hành.
Ghép ngược lại — đặt người ở thế cho đi vào vị trí điều hành — là tình huống mà sách cổ mô tả là hao tổn, làm nhiều được ít. Đây không phải dự đoán về kết quả kinh doanh, mà là một cách diễn đạt về sự lệch giữa vai trò và vị thế.
Chiều tương sinh và vai trò thường được gán| Quan hệ | Người có hành sinh | Người nhận sinh |
|---|
| Mộc sinh Hoả | Mệnh Mộc — hậu thuẫn, góp vốn | Mệnh Hoả — điều hành, đứng tên |
| Hoả sinh Thổ | Mệnh Hoả | Mệnh Thổ |
| Thổ sinh Kim | Mệnh Thổ | Mệnh Kim |
| Kim sinh Thuỷ | Mệnh Kim | Mệnh Thuỷ |
| Thuỷ sinh Mộc | Mệnh Thuỷ | Mệnh Mộc |
Hai người cùng một hành thì sao?
Quan hệ này gọi là tỵ hoà — không sinh cũng không khắc. Trong hôn nhân, tỵ hoà thường được xem là bình thường, không tốt không xấu.
Trong làm ăn, tỵ hoà lại được diễn giải cụ thể hơn: hai người cùng thế mạnh, cùng cách nghĩ, nên dễ đồng thuận lúc đầu nhưng thiếu người bù khuyết khi gặp vấn đề ngoài sở trường chung. Đồng thời dễ tranh vai trò vì cả hai đều thấy mình phù hợp với vị trí giống nhau.
Đây là chỗ mà quan niệm cổ và kinh nghiệm quản trị hiện đại tình cờ gặp nhau: đội sáng lập có năng lực trùng lặp thường yếu hơn đội có năng lực bổ sung. Cách hoá giải được nhắc đến là phân định rõ ràng phạm vi quyết định của từng người ngay từ đầu, bằng văn bản.
Quan hệ khắc có nhất định phải tránh không?
Không hẳn. Sách cổ phân biệt khắc xuất và khắc nhập. Người chủ động khắc gọi là khắc xuất, người bị khắc gọi là khắc nhập.
Với quan hệ hùn vốn ngang hàng, khắc được xem là bất lợi vì dễ mâu thuẫn trong quyết định. Nhưng với quan hệ chủ và người làm thuê, hoặc quan hệ có phân cấp rõ ràng, một số trường phái xem quan hệ khắc theo đúng chiều — người trên khắc người dưới — là quan hệ ổn định về mặt quản lý.
Điều cần tránh nhất theo quan niệm này là quan hệ khắc ngược chiều quyền lực: người góp vốn ít nhưng lại khắc người điều hành.
Địa chi trong quan hệ đối tác
Lớp thứ hai là quan hệ địa chi giữa hai năm sinh. Tam hợp gồm bốn nhóm: Thân–Tý–Thìn, Dần–Ngọ–Tuất, Tỵ–Dậu–Sửu, Hợi–Mão–Mùi. Lục hợp gồm sáu cặp: Tý–Sửu, Dần–Hợi, Mão–Tuất, Thìn–Dậu, Tỵ–Thân, Ngọ–Mùi.
Với làm ăn, tam hợp thường được đánh giá cao hơn lục hợp, vì tam hợp mô tả sự đồng thuận về mục tiêu và cách hành động — thứ cần thiết cho một tổ chức. Lục hợp thiên về gắn bó cá nhân, được xem là hợp cho quan hệ lâu dài hơn là cho tốc độ ra quyết định.
Lục xung giữa hai đối tác — Tý với Ngọ, Dần với Thân, Mão với Dậu, Thìn với Tuất, Tỵ với Hợi, Sửu với Mùi — được xem là dấu hiệu bất đồng về đường lối, và là điều đầu tiên nhiều người kiểm tra trước khi ký kết.
Tam Tai và Kim Lâu có liên quan gì đến khởi nghiệp?
Tam Tai là chu kỳ ba năm liên tiếp trong mỗi 12 năm, tính theo nhóm tam hợp của tuổi. Người tuổi thuộc nhóm Thân–Tý–Thìn gặp Tam Tai vào các năm Dần, Mão, Thìn; nhóm Dần–Ngọ–Tuất vào các năm Thân, Dậu, Tuất; nhóm Tỵ–Dậu–Sửu vào các năm Hợi, Tý, Sửu; nhóm Hợi–Mão–Mùi vào các năm Tỵ, Ngọ, Mùi.
Quan niệm dân gian khuyên tránh khởi sự lớn trong ba năm này, đặc biệt là năm đầu. Cần lưu ý Tam Tai là chu kỳ của cá nhân, nên trong một nhóm đối tác thường có người đang trong Tam Tai và người thì không — cách xử lý thường thấy là để người không phạm Tam Tai đứng tên đăng ký kinh doanh.
Kim Lâu và Hoang Ốc là hai chu kỳ dùng cho việc xây dựng nhà cửa, không dùng cho khởi nghiệp. Chúng chỉ liên quan nếu doanh nghiệp của bạn có kế hoạch xây trụ sở hoặc nhà xưởng, và khi đó xét theo tuổi người đứng tên công trình.
Những mốc thường được xem trước khi khởi sự:
- Năm dự định khởi sự có phạm Tam Tai của người đứng tên không
- Năm đó có xung với tuổi người đứng tên không (lục xung năm)
- Ngày khai trương — xem theo trực Thành, Khai, Mãn
- Giờ hoàng đạo trong ngày khai trương để làm nghi thức chính
- Hướng đặt bàn làm việc và két theo cung phi người điều hành
Nên đọc kết quả này với thái độ nào?
Xem tuổi làm ăn là một tập quán văn hoá, thể hiện mong muốn về một khởi đầu thuận lợi và một cách để các bên nói chuyện về vai trò. Không có bằng chứng nào cho thấy năm sinh dự báo được kết quả kinh doanh.
Phần có giá trị thực tiễn nằm ở chỗ khác: quá trình xem tuổi buộc các bên phải trả lời sớm những câu hỏi mà nhiều nhóm hùn vốn né tránh — ai quyết định cuối cùng, ai đứng tên, ai chịu rủi ro pháp lý, ai bổ khuyết cho ai. Những câu hỏi đó quan trọng bất kể bạn tin hay không tin vào ngũ hành.
Nếu kết quả xem tuổi trở thành lý do duy nhất để từ chối một cơ hội tốt hoặc chấp nhận một đối tác kém năng lực, thì cách dùng đó đang gây hại.
Câu hỏi thường gặp
- Xem tuổi làm ăn khác xem tuổi vợ chồng ở chỗ nào?
- Quan hệ kinh doanh có phân vai chính phụ, nên chiều của quan hệ ngũ hành mới quan trọng: ai sinh ai, chứ không chỉ có tương sinh hay không. Người có hành sinh thường được gán vai hậu thuẫn, người nhận sinh gán vai điều hành và đứng tên.
- Hai người cùng mệnh có hợp làm ăn không?
- Quan hệ này gọi là tỵ hoà, không sinh không khắc. Trong làm ăn thường bị xem là thiếu bù khuyết và dễ tranh vai trò vì cả hai cùng thế mạnh. Cách hoá giải được nhắc đến là phân định phạm vi quyết định rõ ràng bằng văn bản ngay từ đầu.
- Đối tác khắc mệnh mình có nên hợp tác không?
- Tuỳ hình thức hợp tác. Với hùn vốn ngang hàng, khắc bị xem là bất lợi. Với quan hệ có phân cấp rõ, một số trường phái xem quan hệ khắc đúng chiều quyền lực là ổn định. Điều bị xem là bất lợi nhất là khắc ngược chiều quyền lực.
- Năm Tam Tai có được mở công ty không?
- Quan niệm dân gian khuyên tránh khởi sự lớn trong ba năm Tam Tai, nhất là năm đầu. Vì Tam Tai là chu kỳ cá nhân, cách xử lý phổ biến khi hợp tác nhiều người là để người không phạm Tam Tai đứng tên đăng ký kinh doanh.
- Tam hợp hay lục hợp tốt hơn cho làm ăn?
- Tam hợp thường được đánh giá cao hơn trong làm ăn vì mô tả đồng thuận về mục tiêu và cách hành động. Lục hợp thiên về gắn bó cá nhân, hợp cho quan hệ lâu dài hơn là cho tốc độ ra quyết định.