Âm lịch Việt Nam khác âm lịch Trung Quốc ở điểm nào?
Âm lịch Việt Nam và Trung Quốc dùng chung nguyên tắc tính toán dựa trên chu kỳ Mặt Trăng và điểm sóc, nhưng lấy múi giờ khác nhau. Việt Nam tính theo múi giờ GMT+7, Trung Quốc theo GMT+8. Chênh lệch một giờ này khiến thời điểm sóc đôi khi rơi vào hai ngày khác nhau ở hai nước.
Hệ quả là có những năm ngày Tết Nguyên Đán của hai nước lệch nhau một ngày, hoặc tháng nhuận rơi vào tháng khác. Đây là lý do một số ứng dụng lịch âm cho kết quả khác nhau — chúng dùng múi giờ gốc khác nhau.
Công cụ trên trang này tính theo múi giờ GMT+7, tức âm lịch Việt Nam.
Can chi của ngày được tính như thế nào?
Can chi là hệ đếm ghép 10 thiên can với 12 địa chi, tạo thành chu kỳ 60 đơn vị gọi là lục thập hoa giáp. Mỗi ngày, tháng, năm đều có một cặp can chi riêng.
Thiên can gồm Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Địa chi gồm Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Ghép lần lượt được Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần… đến Quý Hợi là hết một vòng 60 rồi lặp lại.
Can chi ngày là căn cứ để xét ngày đó xung hay hợp với tuổi người dùng. Nguyên tắc cơ bản: hai địa chi cách nhau 6 vị trí thì xung nhau, cách nhau 4 vị trí thì thuộc tam hợp.
Quan hệ giữa các địa chi| Quan hệ | Các nhóm | Ý nghĩa |
|---|
| Lục xung | Tý–Ngọ, Sửu–Mùi, Dần–Thân, Mão–Dậu, Thìn–Tuất, Tỵ–Hợi | Xung khắc trực tiếp, thường kiêng |
| Tam hợp | Thân–Tý–Thìn, Dần–Ngọ–Tuất, Tỵ–Dậu–Sửu, Hợi–Mão–Mùi | Tương trợ, được coi là tốt |
| Lục hợp | Tý–Sửu, Dần–Hợi, Mão–Tuất, Thìn–Dậu, Tỵ–Thân, Ngọ–Mùi | Hoà hợp, hỗ trợ nhau |
| Lục hại | Tý–Mùi, Sửu–Ngọ, Dần–Tỵ, Mão–Thìn, Thân–Hợi, Dậu–Tuất | Gây trở ngại ngầm |
Ngày hoàng đạo và hắc đạo nghĩa là gì?
Hoàng đạo và hắc đạo là cách phân loại ngày dựa trên 12 vị thần trực nhật luân phiên. Sáu vị được coi là cát thần tạo thành ngày hoàng đạo: Thanh Long, Minh Đường, Kim Quỹ, Bảo Quang (còn gọi Thiên Đức), Ngọc Đường, Tư Mệnh. Sáu vị còn lại là hung thần tạo thành ngày hắc đạo: Thiên Hình, Chu Tước, Bạch Hổ, Thiên Lao, Nguyên Vũ, Câu Trần.
Cần phân biệt rõ: ngày hoàng đạo là ngày tốt chung, nhưng vẫn có thể xung với tuổi cụ thể của bạn. Ngược lại, một ngày hắc đạo chưa chắc đã xấu cho mọi việc — có việc vẫn tiến hành được. Vì vậy kết quả tra cứu trên trang này hiển thị đồng thời cả hai lớp thông tin: mức tốt xấu chung của ngày, và mức hợp xung riêng với năm sinh bạn nhập.
Trong cùng một ngày cũng có giờ hoàng đạo và giờ hắc đạo, phân bố theo địa chi của ngày. Khi ngày không thật đẹp nhưng buộc phải tiến hành, cách thường dùng là chọn giờ hoàng đạo trong ngày đó.
Thập nhị trực là gì?
Thập nhị trực là hệ thống 12 trực luân phiên theo ngày, mỗi trực ứng với một nhóm việc nên làm và nên tránh. Đây là lớp thông tin cụ thể hơn so với phân loại hoàng đạo — hắc đạo.
Mười hai trực và việc phù hợp| Trực | Nên làm | Nên tránh |
|---|
| Kiến | Khởi sự, nhậm chức, xuất hành | Động thổ, đào giếng |
| Trừ | Chữa bệnh, dọn dẹp, giải trừ | Cưới hỏi, khai trương |
| Mãn | Cầu tài, tế lễ, nhập kho | Uống thuốc, kiện tụng |
| Bình | Cưới hỏi, làm đường, san nền | Kiện tụng, khai trương |
| Định | Cưới hỏi, ký kết, nhập trạch | Kiện tụng, xuất hành xa |
| Chấp | Tạo tác, cưới hỏi, thu nạp | Xuất hành, di dời |
| Phá | Chữa bệnh, phá dỡ | Hầu hết việc trọng đại |
| Nguy | Tế lễ, cầu phúc | Lên cao, đi xa, cưới hỏi |
| Thành | Cưới hỏi, khai trương, nhập học | Kiện tụng |
| Thu | Thu nạp, cầu tài, nhập kho | An táng, xuất hành |
| Khai | Khai trương, nhập trạch, cưới hỏi | An táng, động thổ |
| Bế | Đắp đê, lấp hố, bít lỗ | Chữa bệnh, khai trương |
Thứ tự ưu tiên khi tra ngày cho một việc cụ thể
Trên thực tế rất hiếm khi tìm được ngày thoả mãn toàn bộ sáu tiêu chí. Thứ tự trên phản ánh mức độ ưu tiên phổ biến trong dân gian: tránh cái xấu nặng trước, tìm cái tốt sau.
- Loại ngày đại kỵ chung: Tam Nương, Nguyệt Kỵ, Sát Chủ, Thọ Tử
- Loại ngày có địa chi lục xung với năm sinh của người chủ sự
- Chọn ngày hoàng đạo, hoặc ít nhất tránh hắc đạo nặng
- Xét trực của ngày có phù hợp với loại việc định làm không
- Chọn giờ hoàng đạo trong ngày đã chọn
- Nếu vẫn còn nhiều lựa chọn, ưu tiên ngày có địa chi tam hợp hoặc lục hợp với tuổi
Câu hỏi thường gặp
- Lịch vạn niên khác lịch âm thông thường ở chỗ nào?
- Lịch âm chỉ cho biết ngày tháng âm lịch. Lịch vạn niên bổ sung thêm can chi ngày, trực, sao chiếu, giờ hoàng đạo và danh sách việc nên làm hay nên tránh — tức là đủ thông tin để tra cứu ngày tốt xấu chứ không chỉ để đối chiếu ngày tháng.
- Tại sao các ứng dụng lịch âm cho kết quả khác nhau?
- Vì chúng dùng múi giờ gốc khác nhau. Âm lịch Việt Nam tính theo GMT+7, âm lịch Trung Quốc theo GMT+8. Chênh một giờ có thể khiến thời điểm sóc rơi vào hai ngày khác nhau, dẫn đến lệch ngày hoặc lệch tháng nhuận.
- Ngày hoàng đạo có phải lúc nào cũng tốt không?
- Không. Ngày hoàng đạo là ngày tốt xét chung, nhưng vẫn có thể lục xung với tuổi của người chủ sự. Cần xét đồng thời hai lớp: mức tốt xấu chung của ngày và mức hợp xung riêng với năm sinh.
- Ngày xấu nhưng bắt buộc phải làm việc thì sao?
- Cách thường dùng trong dân gian là chọn giờ hoàng đạo trong chính ngày đó để tiến hành nghi thức chính, phần còn lại của công việc làm bình thường. Đây là giải pháp dung hoà khi không thể dời ngày.
- Thập nhị trực dùng để làm gì?
- Thập nhị trực là 12 trực luân phiên theo ngày, mỗi trực ứng với nhóm việc nên làm và nên tránh cụ thể. Ví dụ trực Khai hợp khai trương và nhập trạch, trực Phá thì kiêng hầu hết việc trọng đại trừ phá dỡ và chữa bệnh.